Skip to main content

“Een goede gezondheid is het mooiste wat je jezelf kunt geven’

“Voor je lichaam zorgen is een investering. Je krijgt er iets voor terug dat onbetaalbaar is”

Suiker of zoetstof

november 19, 2023

Onze suikerinname is te hoog en dat brengt gezondheidsrisico’s met zich mee zoals overgewicht en obesitas, tandbederf, metabool syndroom, diabetes type 2, hart- en vaatziekten en kanker.

Met suikers bedoelen we mono (glucose, galactose en fructose)- en disachariden (sacharose, lactose, maltose). Ze komen van nature voor in fruit, bepaalde groenten (zoals mais, tomaat, rode biet en wortel), in suikerriet, suikerbiet en melk(producten).

In bewerkte voeding worden geconcentreerde suikers toegevoegd door de fabrikant. Denk frisdrank, chocola, snoep, koekjes,… Vaak is dat in de vorm van kristalsuiker (meestal sacharose uit suikerbiet), maar ook glucose- fructosestroop, glucosestroop, honing of invertsuiker (mix van glucose en fructose), dextrose en tal van andere suikers worden industrieel toegevoegd aan voedingsmiddelen.

Fruitsuiker of fructose is om andere redenen ongewenst voor de mens. Het lichaam kan deze suikersoort namelijk niet direct afbreken en als brandstof gebruiken zoals glucose. Zo komt fructose altijd terecht in de lever. Deze zet fructose direct om naar vet.
Door de industrie toegevoegde fructose (frisdrank, pudding, fruityoghurts,…) en geconcentreerde vruchtensappen zorgen voor een  excessieve inname van fructose. Dit kan leiden tot een scala aan problemen en gezondheidsklachten zoals leververvetting, metabool syndroom, diabetes, overgewicht en hart- en vaatziekten.

Het WHO-advies (World Health Organisation) is om maximaal 10% van het totaal aantal calorieën dat je per dag eet, uit vrije suikers te halen. Deze aanbeveling is gebaseerd op het voorkomen van tandcariës en niet op het voorkomen van overgewicht. Voor een vrouw die 2.000 kilocalorieën (kcal) per dag eet, komt dit neer op 50 gram vrije suikers per dag. De WHO suggereert zelfs dat het beter is om de consumptie te verminderen tot 5 energieprocent ofwel max. 25 g vrije suikers per dag.

Ter informatie: 1 blikje cola (33 cl) bevat 35 g suiker.

Is zoetstof gebruiken dan beter?

Zoetstof ter vervanging van suiker kan zinvol zijn om tandbederf tegen te gaan.

Omdat ze een zoete smaak opleveren maar geen calorieën bestaat de overtuiging dat ze kunnen helpen bij het voorkomen van overgewicht en obesitas. Hierover bestaat echter weinig eenduidigheid.

Hoewel zoetstoffen worden getest op toxiciteit vooraleer ze op de markt komen zijn er toch vragen over het effect bij langdurig gebruik of het gebruik in combinatie met andere zoetstoffen.

We kunnen zoetstoffen indelen in extensieve zoetstoffen en intensieve zoetstoffen. De extensieve zoetstoffen zijn de polyolen: sorbitol (E420), mannitol (E421), isomaltose (E953), maltitol (E965), lactitol (E966), xylitol (E967) en erythritol (E968). Ze hebben een gelijke of lagere zoetkracht dan suiker.

Bacteriën in de dikke darm kunnen polyolen fermenteren waarbij gassen ontstaan. Ook trekken polyolen water aan, waardoor ze bij een hogere inname diarree en winderigheid kunnen veroorzaken. Ook mensen met het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) kunnen nadelige reacties ervaren op polyolen, vooral sorbitol en mannitol.

Intensieve zoetstoffen daarentegen hebben een zoetkracht die tot duizenden malen sterker is dan die van suiker. Voorbeelden van intensieve zoetstoffen zijn aspartaam (E951), acesulfaam- K (E950), sacharine (E954) en sucralose (E955).

Recente onderzoeken suggereren dat intensieve zoetstoffen, verrassend genoeg, in verband kunnen worden gebracht met gewichtstoename en een verhoogd risico op diabetes type 2 en dit via drie mogelijke mechanismen:

  • verstoring van onze glucose- en energie- inname (meer drang naar suiker en hogere kcal- inname);
  • verstoring van het darmmicrobioom, waardoor glucose-intolerantie kan ontstaan;
  • interactie met zoet-receptoren die insulineafscheiding kunnen stimuleren (insuline zorgt voor vetopslag)

Ook zijn er in onderzoeken associaties gevonden met kanker. Vooralsnog concluderen officiële instanties dat er onvoldoende bewijs is.

Een gekende natuurlijke zoetstof is steviolglycoside uit stevia. Momenteel wordt het hormoonverstorend potentieel van steviolglycoside wordt momenteel onderzocht…

Mijn advies?

Zoetstoffen bieden weliswaar mogelijkheden om de suikerinname te beperken, maar de veiligheid en langetermijneffecten zijn nog steeds onderwerp van onderzoek en discussie. Daarom vind ik het belangrijk om bewuste keuzes te maken bij het gebruik van suikers en zoetstoffen.

Wil je bewuster leren omgaan met je eigen suiker-intake, doe mee met Suikerstop! en geniet van lekker en gezond eten zonder toegevoegde- of kunstmatige suikers.

Bron: Nieuwsbrief Voedingsgeneeskunde nov ’23

Gratis recepten

Tip van de week

“Turn your food into medicine and you won’t need medicines anymore.”